Επιθετικότητα στα Νήπια: Γεννιέσαι ή Γίνεσαι?

Επιθετικότητα στα Νήπια: Γεννιέσαι ή Γίνεσαι? 1

Επιθετικότητα στα Νήπια: Γεννιέσαι ή Γίνεσαι?

Είναι φυσιολογικό για τα νήπια να χτυπούν, αλλά από πού προέρχεται αυτή η επιθετικότητα;
Στην πραγματικότητα, είναι στα γονίδια μας. Προήλθαμε από ανθρώπους που εκ φύσεως πολεμούσαν για να υπερασπιστούν τις ζωές τους, το φαγητό και τους αγαπημένους τους, και έτσι πέρασαν την ικανότητα αυτή της επιβίωσης μέσω της επιθετικότητας και στην επόμενη γενιά.
Ακόμη και τα νεογέννητα αισθάνονται θυμό όταν χρειάζονται κάτι. Επιπλέον, στο δεύτερο μισό του πρώτου έτους, επιδεικνύουν αυτό που ονομάζεται διερευνητική επιθετικότητα – η περιέργεια τους να δουν τι αντίδραση θα φέρει το να χτυπήσουν έναν άλλον άνθρωπο τα ωθεί να γίνουν επιθετικά.

Η επιθετικότητα κορυφώνεται στην νηπιακή ηλικία 1-4 ετών όπου μία στις τέσσερις αλληλεπιδράσεις μεταξύ ενός παιδιού και κάποιου άλλου είναι επιθετική. Αυτό αναλογεί σε μία σχεδόν εκδήλωση επιθετικότητας ανά ώρα.
Ωστόσο, η ωρίμανση και η φύση επηρεάζουν το μέγεθος της επιθετικότητας ενός παιδιού; Αν παρομοιάσουμε τον άνθρωπο με ένα αυτοκίνητο, η επιθετικότητα αποτελεί την επιτάχυνση του και ο αυτοέλεγχος τα φρένα του. Όλοι έχουμε την ικανότητα να φρενάρουμε αλλά με διαφορετικό τρόπο. Σε άλλους ανθρώπους η επιτάχυνση είναι μεγαλύτερη και σε άλλους υπερισχύει η ικανότητα να φρενάρουν.

Η επιθετικότητα είναι λειτουργία του εγκεφάλου. Το θυμικό σύστημα είναι το συναισθηματικό μέρος του εγκέφαλου και αν έχουμε χαμηλή σεροτονίνη σε αυτό το σύστημα, εκδηλώνουμε περισσότερες επιθετικές συμπεριφορές.
Οι μετωπιαίοι λοβοί διαμορφώνονται εκ γενετής, αλλά το περιβάλλον (πχ όταν ο μπαμπάς λέει: Δεν χτυπάμε τους άλλους) συνδυαστικά με την ανάπτυξη του εγκεφάλου είναι υπεύθυνο για την καταπίεση της σωματικής πίεσης του χτυπήματος πιέζοντας και δαγκώνοντας.
Μέχρι την ηλικία των πέντε, τα παιδιά μαθαίνουν για την έμμεση επιθετικότητα, ως αποτέλεσμα της ικανότητας σκέψης υψηλότερης τάξης. Μπορούν να γίνουν επιθετικά όταν εξασφαλίσουν ότι δεν θα πιαστούν ή να χτυπήσουν κάποιον παρορμητικά. Αυτό είναι ένα σημάδι ωρίμανσης του εγκεφάλου, καθώς απαιτεί δεξιότητες σκέψης υψηλότερης τάξης για να ζυγίσει τις συνέπειες για κάθε πράξη. Μέχρι την ηλικία των πέντε, τα παιδιά επιλέγουν με ποιον τρόπο θα εκφράσουν το θυμό τους.

Το χτύπημα ανακουφίζει από την ένταση και μπορεί να είναι ο λόγος για τον οποίο και οι γονείς χτυπούν όταν αυτοί είναι θυμωμένοι. Μοιάζει εκτόνωση για ένα δευτερόλεπτο. Ωστόσο, και εμείς συνειδητοποιούμε ότι είμαστε κοινωνικές ομάδες και δεν μπορούμε να είμαστε επιθετικοί ο ένας προς τον άλλον και παράλληλα να ζούμε αρμονικά μαζί. Αν χτυπήσουμε, υπάρχουν κυρώσεις από την ομάδα.
Τα μικρά παιδιά είναι εγω-κεντρικά και δεν τα νοιάζει τι σκέφτονται οι άλλοι για αυτά. Οι παρορμήσεις τους κυβερνούν το σώμα τους και το μυαλό τους. Από τη σχολική ηλικία, τα παιδιά εκτίθενται στον ευρύτερο κόσμο και ανησυχούν για το τι σκέφτονται οι άνθρωποι, έτσι η κοινωνική απομόνωση έχει ένα ευρύτερο αντίκτυπο στον αυτοέλεγχο τους. Η υπερηφάνεια, η ντροπή και η αμηχανία είναι αποτελεσματικά κοινωνικά εργαλεία για την έλεγχο της επιθετικότητας των θηλαστικών.

Καθώς ο εγκέφαλος μεγαλώνει, τα παιδιά μαθαίνουν να διαχειρίζονται τα συναισθήματα τους και να αναπτύσσουν μεγαλύτερο αυτοέλεγχο. Κατά τη σχολική ηλικία, τα περισσότερα παιδιά έχουν σταματήσει να χτυπούν τους φίλους τους και συμπαίκτες, αν και η επιθετικότητα έναντι των αδελφών είναι συνηθισμένη μέχρι και τα εφηβικά χρόνια. Είναι υγιές να νιώθεις συναισθήματα και να τα εκφράσεις με καλύτερους τρόπους, όπως οι λέξεις που δεν βλάπτουν κανέναν.

Το κλειδί είναι να επαναλαμβάνεις αυτό που θέλεις να κάνουν μέχρι να αρχίσουν να το κάνουν μόνα τους. Όσο πιο πολύ τα παιδιά κάνουν πρακτική σε τεχνικές χαλάρωσης και διαχείρισης θυμού τόσο πιο γρήγορα καταγράφονται στην μνήμη τους και έρχονται στο μυαλό όταν εσωτερικεύουν κοινωνικούς κανόνες και κανόνες ομάδας. Όταν τα παιδιά εκτίθενται σε όλες τις ηλικιακές ομάδες , στις εκτεταμένες οικογένειες και σε όλες τις σχολικές τάξεις, μαθαίνουν να ελέγχουν την επιθετική συμπεριφορά.
Το να παίζει ένα παιδί παιχνίδια μάχης δεν ενθαρρύνει την επιθετικότητα, στην πραγματικότητα διευκολύνει την εξέλιξη. Και αυτό γιατί τα παιδιά μέσα από αυτή τη διαδικασία ανακαλύπτουν τα όρια τους και καταλαβαίνουν τι οι άλλοι άνθρωποι γύρω τους θεωρούν αποδεκτό, ενώ παράλληλα διδάσκονται τον αυτοέλεγχο.Είναι σκληρή εικόνα για ένα γονιό , ιδίως όταν γνωρίζει ότι σίγουρα το ένα παιδί θα έρθει κλαίγοντας, αλλά αναμφίβολα αυτό το είδους το παιχνίδι διδάσκει τα όρια για αργότερα.

Οι ενήλικες λοιπόν θα πρέπει να παίξουν τον εξής ρόλο:
*Να κρατήσουν τα χεράκια του παιδιού όταν γίνεται επιθετικό και να πουν, «Καταλαβαίνεις ότι αυτό πονάει την αδελφή σου?»
«Αντί για αυτό ας κάνουμε αυτό ( να χτυπήσει τα πόδια του στο πάτωμα για παράδειγμα, για να εκτονώσει το θυμό του».
Τα παιδιά είναι σε θέση να καταλάβουν την επίδραση της συμπεριφοράς τους στους άλλους και μπορούν να διαλέξουν έναν μη επιθετικό τρόπο να εκφράσουν το συναίσθημα τους. Οι γονείς θα πρέπει να επαναλαμβάνουν αυτό το μήνυμα μετά από «κάθε» επιθετικό συμβάν που μπορεί να προκύψει με τα παιδιά τους.

Μαρία Γδοντάκη
Ψυχολόγος, Οικογενειακή Θεραπεύτρια (c.)
Εκπαιδεύτρια Γονέων

Μοιραστείτε το
No Comments

Sorry, the comment form is closed at this time.